Το Κοινωνικό Κατασκεύασμα των Εδώδιμων Σωμάτων και των Ανθρώπων ως Αρπακτικών

της Carol J. Adams  
Πηγή


 

 

Είμαστε αρπακτικά ή δεν είμαστε; Σε μια προσπάθεια να δούμε τους εαυτούς μας ως φυσικά πλάσματα, κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι είναι απλώς αρπακτικά σαν κάποια άλλα ζώα. Η χορτοφαγία τότε βλέπεται ως αφύσικη ενώ η σαρκοφαγία των άλλων ζώων γίνεται παραδειγματική. Τα δικαιώματα των ζώων κατακρίνονται «επειδή δεν καταλαβαίνουν πως ένα είδος που υποστηρίζει ή υποστηρίζεται από ένα άλλο είναι ο τρόπος της φύσης να διατηρεί τη ζωή». 1 Οι βαθιές δυσαναλογίες με τα σαρκοφάγα ζώα παραμένουν αδιερεύνητες επειδή η αντίληψη των ανθρώπων ως αρπακτικών είναι σύμφωνη με την ιδέα πως χρειαζόμαστε να τρώμε κρέας. Στην πραγματικότητα, η σαρκοφαγία αποτελεί αλήθεια μόνο για το περίπου 20 τοις εκατό των μη ανθρώπινων ζώων. Μπορούμε πραγματικά να γενικεύσουμε από αυτή την εμπειρία και να ισχυριστούμε πως γνωρίζουμε ακριβώς ποιος είναι «ο τρόπος της φύσης», ή μπορούμε να υπολογίσουμε κατά προσέγγιση το ρόλο των ανθρώπων σύμφωνα με αυτό το παράδειγμα;

Κάποιες φεμινίστριες έχουν υποστηρίξει ότι η βρώση κρέατος είναι φυσική επειδή δεν έχουμε το διπλό στομάχι των φυτοφάγων ή επίπεδους γομφίους και επειδή οι χιμπατζήδες τρώνε κρέας το θεωρούν ως σημείο αναφοράς. 2 Αυτό το επιχείρημα από την ανατομία εμπεριέχει επιλεκτικό φιλτράρισμα. Στην πραγματικότητα, όλα τα πρωτεύοντα είναι κυρίως φυτοφάγα. Αν και μερικοί χιμπατζήδες έχουν παρατηρηθεί να τρώνε νεκρή σάρκα –το πολύ, έξι φορές το μήνα- κάποιοι δεν τρώνε ποτέ κρέας. Η νεκρή σάρκα αποτελεί λιγότερο από το 4 τοις εκατό της δίαιτας του χιμπατζή• πολλοί τρώνε έντομα, και δεν τρώνε ζωικά προϊόντα. 3 Ακούγεται αυτό καθόλου σαν τη δίαιτα των ανθρώπινων πλασμάτων;

Οι χιμπατζήδες, σαν τα περισσότερα σαρκοφάγα ζώα, είναι καταφανώς καλύτερα προσαρμοσμένοι στο να πιάνουν ζώα από ότι είναι τα ανθρώπινα πλάσματα. Είμαστε πολύ πιο αργοί από αυτούς. Έχουν μακριούς προεξέχοντες κυνόδοντες για να σκίζουν το δέρμα• όλοι οι ανθρωποειδείς έχασαν τους μακριούς προεξέχοντες κυνόδοντές τους 3,5 εκατομμύρια χρόνια πριν, προφανώς για να επιτρέψουν περισσότερο συνθλιπτική δράση που αρμόζει σε μια δίαιτα με φρούτα, φύλλα, ξηρούς καρπούς, βλαστάρια και όσπρια. Εάν πράγματι καταφέρουμε να πιάσουμε ένα θήραμα δεν μπορούμε να σκίσουμε το δέρμα του. Είναι αλήθεια ότι οι χιμπατζήδες αντιδρούν σαν το κρέας να είναι λιχουδιά. Όταν οι άνθρωποι ζούσαν σαν ως τροφοσυλλέκτες και όταν το λάδι ήταν σπάνιο, η σάρκα νεκρών ζώων ήταν καλή πηγή θερμίδων. Ίσως το ότι το κρέας θεωρείται «λιχουδιά» έχει να κάνει με μια ικανότητα αναγνώρισης πυκνών πηγών θερμίδων. Ωστόσο, πλέον δεν έχουμε ανάγκη για τέτοιες πυκνές πηγές θερμίδων όπως το ζωικό λίπος, μιας και το πρόβλημά μας δεν είναι η έλλειψη λίπους αλλά το υπερβολικό λίπος.

Όταν το επιχείρημα καταλήγει στο ότι η βρώση ζώων είναι φυσική, το συμπέρασμα είναι πως πρέπει να συνεχίζουμε να κατανα λώνουμε ζώα επειδή αυτό απαιτείται για την επιβίωση, για την επιβίωση κατά ένα τρόπο σύμφωνο με το να ζούμε ανεμπόδιστοι από τεχνητούς πολιτισμικούς εξαναγκασμούς που μας στερούν την εμπειρία των αληθινών εαυτών μας. Το παράδειγμα των σαρκοφάγων ζώων παρέχει τη διαβεβαίωση ότι η βρώση των ζώων είναι φυσική. Αλλά πώς ξέρουμε τι είναι φυσικό όταν πρόκειται για τροφή, και εξαιτίας της κοινωνικής κατασκευής της πραγματικότητας και του γεγονότος ότι η ιστορία μας υποδηλώνει ένα πολύ περίεργο αναμειγμένο μήνυμα σχετικά με τη βρώση ζώων; Κάποιοι το ήξεραν• η πλειοψηφία δεν το ήξερε, τουλάχιστον όχι σε μεγάλο βαθμό. Το επιχείρημα σχετικά με το τι είναι φυσικό -το οποίο, σύμφωνα με μία ερμηνεία του, δεν είναι πολιτισμικά κατασκευασμένο, αλλά κάτι που μας επιστρέφει στους αληθινούς εαυτούς μας- εμφανίζεται σε ένα διαφορετικό πλαίσιο που πάντα εξάπτει τις υποψίες των φεμινιστριών. Συχνά υποστηρίζεται πως η υποτέλεια της γυναίκας στον άντρα είναι φυσική. Αυτό το επιχείρημα προσπαθεί να αρνηθεί την κοινωνική πραγματικότητα κάνοντας επίκληση στο «φυσικό».

Νεκρές φάλαινες - ζιφιοί στην Κέρκυρα

Δέκα φάλαινες - ζιφιοί (Ziphius cavirostris) έχουν εκβραστεί νεκρές τις τελευταίες ημέρες στις δυτικές ακτές της Κέρκυρας, κινητοποιώντας αρχές και οικολογικές οργανώσεις. 

Σύμφωνα με μαρτυρίες στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας, ορισμένα από τα ζώα έφτασαν ζωντανά στις ακτές, όπου κάτοικοι του νησιού, ελλείψει γνώσεων στην προσφορά πρώτων βοηθειών, έκαναν μεγάλη προσπάθεια για να προωθήσουν τα εντυπωσιακά θηλαστικά σε βαθύτερα νερά. Τα ζώα αφού απομακρύνθηκαν σε απόσταση ενός μιλίου επανήλθαν σε παρακείμενες ακτές όπου και εξέπνευσαν.

Στην προσπάθεια να εντοπιστούν τα αίτια των μαζικών εκβρασμών, το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» παρέλαβε από συνεργάτες του στην Κέρκυρα ιστολογικά δείγματα τα οποία θα αποσταλούν άμεσα σε εξειδικευμένα εργαστήρια στο εξωτερικό για τοξικολογική ανάλυση και ανάλυση DNA. Έπειτα από μία πρώτη έρευνα δεν προέκυψαν στοιχεία για προγραμματισμένη νατοϊκή ή ελληνική στρατιωτική άσκηση στην ευρύτερη περιοχή (το συγκεκριμένο ζώο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στις εκπομπές SONAR, χαμηλών και μεσαίων συχνοτήτων που χρησιμοποιείται από το Πολεμικό Ναυτικό σαν μέθοδος ηχοεντοπισμού). 

Παράλληλα, αν και σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν σεισμικές έρευνες στη Δυτική Ελλάδα για την ανακάλυψη κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, στην προκειμένη περίπτωση δεν διαφαίνεται τέτοιας μορφής εμπλοκή. «Ωστόσο, συνεχίζουμε να ερευνούμε τυχόν διασύνδεση με τους δύο παραπάνω παράγοντες», αναφέρει με ανακοίνωσή του το Ινστιτούτο. Ο Ζιφιός είναι είδος πελαγικό που κοσμεί για χιλιάδες χρόνια τις ελληνικές θάλασσες. Φτάνει σε μήκος τα 7 μέτρα και συνήθως διατηρεί μόνιμη παρουσία σε συγκεκριμένα ενδιαιτήματα και ιδιαίτερα σε περιοχές με βαθιά θαλάσσια φαράγγια (είτε κατά μόνας είτε ανά ζεύγη και σπανιότερα ανά ομάδες). Μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν ενδείξεις για την παρουσία μεγάλων πληθυσμών στη συγκεκριμένη περιοχή, γεγονός που προσθέτει νέα δεδομένα στην προσπάθεια ανάλυσης της φυσιολογίας του ζώου.

Από την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Ομιλία του Gary Yourofsky

Ομιλία του Gary Yourofsky from V3G4N on Vimeo.

Η Νόηση των Ζώων και η Ιδιορρυθμία του Ανθρώπινου Εξαιρετισμού

του Marc Bekoff
Πηγή

«Ο άνθρωπος μέσα στην υπεροψία του σκέφτεται τον εαυτό του σαν ένα μεγάλο έργο, αντάξιο της επέμβασης μιας θεότητας. [Όμως είναι] πιο ταπεινό και, πιστεύω, αληθινό να σκεφτεί τον εαυτό του ως δημιουργημένο από ζώα.» (Κάρολος Δαρβίνος, Η Καταγωγή του Ανθρώπου)

Τα μη ανθρώπινα ζώα (ζώα) είναι θαυμάσια και καταπληκτικά πλάσματα. Έχουν προφανείς εκτεταμένες γνωστικές, συναισθηματικές και ηθικές ικανότητες. Μπορούμε να μάθουμε πολλά από αυτά εάν ανοίξουμε τα μυαλά και τις καρδιές μας στο ποιοι (όχι στο τι) πραγματικά είναι. Πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για την ιδιότητά μας ως μέλη του ζωικού βασιλείου. Η επιστημονική έρευνα αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τα άλλα ζώα. Δεν χρειάζεται να υπερβούμε την επιστήμη ή να εξωραΐσουμε ό,τι ξέρουμε για να εκτιμήσουμε το πώς εκφράζουν τις διανοητικές τους δεξιότητες και τις συναισθηματικές τους ικανότητες. Ξεκάθαρα δεν είμαστε ούτε τα μόνα ενσυνείδητα πλάσματα ούτε οι μόνοι κάτοχοι συναισθηματικών και ηθικών περιοχών, στις οποίες υπάρχουν επίσης μερικοί εκπληκτικοί κάτοικοι συμπεριλαμβανομένων των μελισσών, των ψαριών και των κοτών. Σίγουρα δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να εισβάλουμε επιπόλαια στις ζωές των άλλων ζώων ή να τα κρίνουμε ή να τα κατηγορήσουμε για τους κακούς μας τρόπους.

Όταν λέμε ότι τα ζώα είναι ενσυνείδητα και έξυπνα εννοούμε ότι ξέρουν τι να κάνουν για να προσαρμοστούν σε συνεχώς μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα. Η μεταβλητότητα και η ευελιξία της συμπεριφοράς τους δείχνουν καθαρά ότι δεν είναι αυτόματα, αλλά αντίθετα ενεργά σκεπτόμενα και αισθανόμενα όντα. Ο Donald Griffin, που συχνά αποκαλείται «πατέρας της γνωστικής ηθολογίας» (η μελέτη της νόησης των ζώων), αξίωσε ότι η δυνατότητα των ζώων να προσαρμοστούν σε απρόβλεπτα μεταβαλλόμενες συνθήκες έδειξε ότι ήταν ενσυνείδητα και ικανά να αξιολογήσουν τι έπρεπε να γίνει σε μια δεδομένη κατάσταση. Το ερώτημα δεν είναι εάν τα ζώα είναι ενσυνείδητα αλλά αντίθετα γιατί η συνείδηση έχει εξελιχθεί.

Υπάρχουν ηχηροί βιολογικοί λόγοι για την αναγνώριση των ζώων ως ενσυνείδητων πλασμάτων. Ο Κάρολος Δαρβίνος τόνισε ότι οι παραλλαγές μεταξύ των ειδών είναι διαφορές σε βαθμό και όχι σε είδος. Υπάρχουν γκρίζες περιοχές, όχι διαφορές τύπου άσπρο-μαύρο, έτσι εάν έχουμε κάτι  το έχουν και «αυτά» (τα άλλα ζώα) επίσης. Αυτό ονομάζεται εξελικτική συνέχεια και δείχνει ότι είναι η κακή βιολογία που ληστεύει τα ζώα από γνωρίσματα που σαφώς κατέχουν. Παραδείγματος χάριν, μοιραζόμαστε με άλλα θηλαστικά και σπονδυλωτά τις ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που είναι σημαντικές για τη συνείδηση και την επεξεργασία αισθημάτων. Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ανθρωποκεντρική άποψη ότι μόνο τα ζώα με μεγάλο εγκέφαλο όπως εμείς, οι μη ανθρώπινοι μεγάλοι πίθηκοι, οι ελέφαντες και τα κητοειδή (δελφίνια και φάλαινες) έχουν επαρκείς διανοητικές ικανότητες για σύνθετες μορφές συνείδησης.

Ο αντίκτυπος του πώς βλέπουμε τα άλλα ζώα σε σχέση με εμάς είναι εκτεταμένες και επηρεάζουν πολύ το πώς τα μεταχειριζόμαστε. Υπάρχουν κοινωνικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις όταν αγνοούμε ποιοι είναι τα άλλα ζώα είναι και σκεφτόμαστε τους εαυτούς μας ως ανώτερους και καλύτερους από αυτά. Ένα δοκίμιο από το φιλόσοφο Steven Best παρέχει μια διεισδυτική ανάλυση του γιατί ο ανθρώπινος εξαιρετισμός, η πεποίθηση ότι τα ανθρώπινα πλάσματα κατέχουν ειδική θέση λόγω των μοναδικών ικανοτήτων μας, είναι μια λανθασμένη άποψη και έχει σοβαρές συνέπειες εξαιτίας του πώς εμείς (ή τουλάχιστον μερικοί από μας) συμπεριφερόμαστε όταν βλέπουμε τους εαυτούς μας ως «μέλη ενός ξεχωριστού είδους σε σχέση με τα άλλα είδη και τη Γη συνολικά…». Ο Best παρέχει μια περιεκτική παρουσίαση πρόσφατων ερευνών στον κλάδο της γνωστικής ηθολογίας για να υποστηρίξει το επιχείρημά του, ότι πράγματι μοιραζόμαστε πολλά γνωρίσματα με άλλα ζώα. Η βάση δεδομένων αυξάνεται καθημερινά και η επιστήμη υποστηρίζει πολλές από τις διαισθήσεις μας για τις γνωστικές, συναισθηματικές και ηθικές ικανότητες ενός μεγάλου αριθμού ζώων.

Σαφώς, πρέπει να ξανασκεφτούμε την ανθρώπινη «μοναδικότητα» και να απαλλαγούμε από το σπισισμό. Ο Best σημειώνει ότι οι άνθρωποι πράγματι παρουσιάζουν μοναδικές ικανότητες όπως το γράψιμο σονέτων, η επίλυση αλγεβρικών εξισώσεων και ο συλλογισμός για τη δομή του σύμπαντος, και επίσης επισημαίνει ότι άλλα ζώα έχουν δυνατότητες και γνωρίσματα που εμείς δεν έχουμε. Ο σπισισμός, «η διάκριση ή η εκμετάλλευση ορισμένων ειδών ζώων από τα ανθρώπινα όντα, βασισμένη σε μια υπόθεση ανθρώπινης υπεροχής», περιλαμβάνει την ανάθεση διαφορετικής αξίας ή δικαιωμάτων σε άτομα βάσει του είδους στο οποίο ανήκουν και κατασκευάζει ψεύτικα όρια μεταξύ των ειδών. Ο σπισισμός δεν λειτουργεί επειδή υποθέτει τον ανθρώπινο εξαιρετισμό και επίσης επειδή αγνοεί τις εντός του είδους διακυμάνσεις που συχνά είναι πιο έντονες από τις διαφορές μεταξύ των ειδών (δείτε επίσης εδώ).

Τα Άτομα Είναι Αυτά που Μετράνε: Ο Σπισισμός Δεν Λειτουργεί

του       Marc      Bekoff  ,
Μέρος          1ο

[Μετάφραση     v3g4n,    -πηγή-]

Φυλακίζουμε τους χιμπατζήδες, βράζουμε τις γαρίδες, κάνουμε ηλεκτροσόκ στα ποντίκια, σκοτώνουμε τις ψείρες, τρώμε τα γουρούνια, αφαιρούμε το νωτιαίο μυελό των βατράχων, τυφλώνουμε τα κουνέλια – τι οδηγεί αυτές τις συνήθειες;

Πριν εκατόν πενήντα χρόνια ο Κάρολος Δαρβίνος δημοσίευσε το κλασικό βιβλίο του, Η Καταγωγή
των Ειδών. Αυτό το βιβλίο θεωρείται από πολλούς ως μια από τις εργασίες με τη μεγαλύτερη
επιρροή που έχουν δημοσιευτεί ποτέ. Εκεί και αλλού, ο Δαρβίνος υπογράμμισε ότι οι διαφορές
μεταξύ των ειδών είναι διαφορές σε βαθμό και όχι σε είδος, και οι ιδέες του για την εξελικτική
συνέχεια προκάλεσαν επανάσταση στους τρόπους με τους οποίους σκεφτόμαστε σχετικά με το
ποιοι είμαστε «εμείς» (οι άνθρωποι) και ποιοι είναι «αυτοί» (τα άλλα ζώα).

Τα ανθρώπινα ζώα χρησιμοποιούν τα μη ανθρώπινα ζώα (ζώα, από εδώ και στο εξής) με πολλούς
τρόπους - για τροφή, έρευνα, εκπαίδευση, ψυχαγωγία, δοκιμές καλλυντικών και άλλα προϊόντα. Τα
ζώα επίσης σκοτώνονται συστηματικά και επιπόλαια επειδή οι άνθρωποι θέλουν να επεκτείνουν
τους ορίζοντές τους – για να χτίσουν περισσότερα εμπορικά κέντρα, πάρκινγκ, σιδηροδρόμους ή
γραφεία. Τα ανθρώπινα οφέλη λέγεται πως αντισταθμίσουν το κόστος που πληρώνουν τα ζώα -την
ανησυχία, τον πόνο και το θάνατο- και τα ανθρώπινα ενδιαφέροντα υπερισχύουν εκείνων των
ζώων.

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν συχνά την ιδιότητα της συμμετοχής σε ένα είδος για να αποφασίσουν
ποια ζώα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορους λόγους. Η χρησιμοποίηση του είδους για τέτοιες αποφάσεις αντί για τα μοναδικά χαρακτηριστικά ενός ανεξάρτητου ατόμου αποκαλείται
«σπισισμός», ένας όρος που δημιουργήθηκε από τον ψυχολόγο Richard Ryder για να δείξει την
προκατάληψη που βασίζεται σε φυσιολογικές [physical] διαφορές.